Görünürlük

Bir özelliğin ya da bir yöntemin (PHP 7.1.0 ve sonrası) görünürlüğü, bildirim sırasında önüne şu anahtar sözcüklerden biri getirilerek belirlenebilir: public, protected ya da private. public olarak bildirilmiş özelliklere ve yöntemlere her yerden erişilebilir. protected bildirimli özelliklere ve yöntemlere sadece tanımlandığı sınıfdan, ebeveyn sınıflardan ve miras alınarak private bildirimli özelliklere ve yöntemlere ise sadece özelliğin tanımlandığı sınıfın içinden erişilebilir.

Özelliklerin Görünürlüğü

Sınıf özellikleri public, protected ya da private olarak tanımlanabilir. Görünürlük belirtilmeden bildirilen özelliklerin görünürlüğünün public olduğu varsayılır.

Örnek 1 - Özellik bildirimi

<?php
/**
 * Sınıfım tanımı
 */
class Sınıfım
{
    public $genel = 'Genel';
    protected $korumalı = 'Korumalı';
    private $özel = 'Özel';

    function selamVer()
    {
        echo $this->genel;
        echo $this->korumalı;
        echo $this->özel;
    }
}

$nesne = new Sınıfım();
echo $nesne->genel;    // Çalışır
echo $nesne->korumalı; // Ölümcül Hata
echo $nesne->özel;     // Ölümcül Hata
$nesne->selamVer();    // Genel, Korumalı ve Özel görüntüler


/**
 * ÖbürSınıfım tanımı
 */
class ÖbürSınıfım extends Sınıfım
{
    // public ve protected özellikleri yeniden tanımlayabiliriz,
    // ancak private olanlar tanımlanamaz
    public $genel = 'Genel2';
    protected $korumalı = 'Öbür korumalı';

    function selamVer()
    {
        echo $this->genel;
        echo $this->korumalı;
        echo $this->özel;
    }
}

$nesne2 = new ÖbürSınıfım();
echo $nesne2->genel;    // Çalışır
echo $nesne2->korumalı; // Ölümcül Hata
echo $nesne2->özel;     // Tanımsız

$nesne2->selamVer();    // Genel2, Öbür korumalı ve Undefined görüntülenir

?>

Bakışımsız Özellik Görünürlüğü

PHP 8.4'ten itibaren, özelliklerin görünürlükleri bakışımsız olarak ayarlanabilir, okuma (get) ve yazma (set) için farklı kapsamlar olabilir. Özellikle, set görünürlüğü, öntanımlı görünürlükten daha izin verici olmadığı sürece ayrı olarak belirtilebilir.

Örnek 2 - Bakışımsız Özellik Görünürlüğü

<?php
class Book
{
    public function __construct(
        public private(set) string $title,
        public protected(set) string $author,
        protected private(set) int $pubYear,
    ) {}
}

class SpecialBook extends Book
{
    public function update(string $author, int $year): void
    {
        $this->author = $author; // OK
        $this->pubYear = $year; // Onulmaz Hata
    }
}

$b = new Book('How to PHP', 'Peter H. Peterson', 2024);

echo $b->title; // Çalışır
echo $b->author; // Çalışır
echo $b->pubYear; // Onulmaz Hata

$b->title = 'How not to PHP'; // Onulmaz Hata
$b->author = 'Pedro H. Peterson'; // Onulmaz Hata
$b->pubYear = 2023; // Onulmaz Hata
?>

Bakışımsız görünürlükle ilgili birkaç uyarı var:

Yalnızca yazılan özelliklerin ayrı bir set görünürlüğü olabilir.
set görünürlüğü get ile aynı veya daha kısıtlayıcı olmalıdır. Yani, public protected(set) ve protected protected(set) kullanımına izin verilir, ancak protected public(set) bir sözdizimi hatasına neden olur.
Bir özellik public ise, ana görünürlük atlanabilir. Yani, public private(set) ve private(set) aynı sonucu verecektir.
private(set) görünürlüğüne sahip bir özellik otomatik olarak final olur ve bir alt sınıfta yeniden bildirilemez.
Bir özelliğe başvurulmasını sağlamak set görünürlüğünü takip eder, get'i değil.
Benzer şekilde, bir dizi özelliğine yazmaya çalışmak hem dahili olarak get hem de set işlemini içerir ve bu nedenle her zaman daha kısıtlayıcı olan set görünürlüğünü takip eder.

Bir sınıf başka bir sınıfı genişlettiğinde, alt sınıf final olmayan herhangi bir özelliği yeniden tanımlayabilir. Bunu yaparken, yeni görünürlük ana sınıfla aynı veya ondan daha geniş olduğu sürece, ana görünürlüğü veya set görünürlüğünü genişletebilir. Ancak, bir private özelliği geçersiz kılınırsa, aslında ana sınıfın özelliğinin değiştirilmediği, ancak farklı bir dahili isme sahip yeni bir özellik oluşturduğu unutulmamalıdır.

Örnek 3 - Bakışımsız Özellik Kalıtımı

<?php
class Book
{
    protected string $title;
    public protected(set) string $author;
    protected private(set) int $pubYear;
}

class SpecialBook extends Book
{
    public protected(set) $title; // OK, çünkü okumak daha geniş, yazmak ise aynı.
    public string $author; // OK, çünkü okumak aynı, yazmak ise daha geniş.
    public protected(set) int $pubYear; // Onulmaz hata. private(set) özellikler finaldir.
}
?>

Yöntem Görünürlüğü

Sınıf yöntemleri public, protected ya da private olarak tanımlanmalıdır. Bunlardan herhangi biri kullanılmadan yapılmış yöntem tanımlarının public kullanılarak yapıldığı varsayılır.

Örnek 4 - Yöntem bildirimi

<?php
/**
 * Sınıfım tanımı
 */
class Sınıfım
{
    // public kurucu bildirimi
    public function __construct() { }

    // public yöntem bildirimi
    public function Genel() { }

    // protected yöntem bildirimi
    protected function Korumalı() { }

    // private yöntem bildirimi
    private function Özel() { }

    // Bu da public bir yöntem
    function Falanca()
    {
        $this->Genel();
        $this->Korumalı();
        $this->Özel();
    }
}

$sınıfım = new Sınıfım;
$sınıfım->Genel();    // Çalışır
$sınıfım->Korumalı(); // Ölümcül Hata
$sınıfım->Özel();     // Ölümcül Hata
$sınıfım->Falanca();  // Public, Protected ve Private çalışır


/**
 * ÖbürSınıfım tanımı
 */
class ÖbürSınıfım extends Sınıfım
{
    // Bu public bir yöntemdir
    function Filanca()
    {
        $this->Genel();
        $this->Korumalı();
        $this->Özel();  // Ölümcül Hata
    }
}

$öbürSınıfım = new Sınıfım;
$öbürSınıfım->Genel();   // Çalışır
$öbürSınıfım->Filanca(); // Genel ve Korumalı çalışır, Özel çalışmaz

class Bar
{
    public function dnm() {
        $this->dnmÖzel();
        $this->dnmGenel();
    }

    public function dnmGenel() {
        echo "Bar::dnmGenel\n";
    }

    private function dnmÖzel() {
        echo "Bar::dnmÖzel\n";
    }
}

class Foo extends Bar
{
    public function dnmGenel() {
        echo "Foo::dnmGenel\n";
    }

    private function dnmÖzel() {
        echo "Foo::dnmÖzel\n";
    }
}

$fo = new Foo();
$fo->dnm();  // Bar::dnmÖzel
             // Foo::dnmGenel

?>

Sabit Görünürlüğü

PHP 7.1.0 ve sonrasında, sınıf sabitleri public, private veya protected olarak tanımlanabilir. Bu sözcükler olmaksızın tanımlanmış sabitlerin public olarak tanımlandıkları varsayılır.

Örnek 5 - PHP 7.1.0 ve sonrasında sabit bildirimleri

<?php
/**
 * Tanımla: MyClass
 */
class MyClass
{
    // public sabit bildirimi
    public const MY_PUBLIC = 'genel';

    // protected  sabit bildirimi
    protected const MY_PROTECTED = 'korumalı';

    // private  sabit bildirimi
    private const MY_PRIVATE = 'özel';

    public function foo()
    {
        echo self::MY_PUBLIC;
        echo self::MY_PROTECTED;
        echo self::MY_PRIVATE;
    }
}

$myclass = new MyClass();
MyClass::MY_PUBLIC; // Çalışır
MyClass::MY_PROTECTED; // Ölümcül hata
MyClass::MY_PRIVATE; // Ölümcül hata
$myclass->foo(); // genel, korumalı ve özel çalışır


/**
 * Tanımla: MyClass2
 */
class MyClass2 extends MyClass
{
    // public
    function foo2()
    {
        echo self::MY_PUBLIC;
        echo self::MY_PROTECTED;
        echo self::MY_PRIVATE; // Ölümcül hata
    }
}

$myclass2 = new MyClass2;
echo MyClass2::MY_PUBLIC; // Çalışır
$myclass2->foo2(); // genel ve korumalı çalışır, özel çalışmaz
?>

Diğer nesnelerden görünürlük

Aynı türdeki nesneler, aynı örnekler olmasalar bile, diğerlerinin özel ve korunan üyelerine erişime sahip olacaktır. Bunun sebebi, gerçeklenime özgü ayrıntıların bu nesnelerin içindeyken zaten biliniyor olmasıdır.

Örnek 6 - Aynı nesne türündeki özel üyelere erişim

<?php
class Test
{
    private $foo;

    public function __construct($foo)
    {
        $this->foo = $foo;
    }

    private function bar()
    {
        echo 'Private yönteme erişildi.';
    }

    public function baz(Test $other)
    {
        // private özelliği değiştirilebilir:
        $other->foo = 'hello';
        var_dump($other->foo);

        // private yöntemi de çağırılabilir:
        $other->bar();
    }
}

$test = new Test('test');

$test->baz(new Test('other'));
?>

Yukarıdaki örneğin çıktısı:

string(5) "hello"
Private yönteme erişildi.