Bir dizinin array() ile belirtilmesi

Bir dizi array() işlevi kullanılarak belirtilebilir. Bağımsız değişken olarak, birbirlerinden virgüllerle ayrılmış çok sayıda anahtar => değer çifti alabilir.

array(
    anahtar  => değer,
    anahtar2 => değer2,
    anahtar3 => değer3,
    ...
)

Son dizi elemanından sonraki virgül seçimliktir ve konmayabilir. Bu genellikle tek satırlık dizilerde yapılır. Yani, array(1, 2, ) yerine array(1, 2) yazmak tercih edilir. Diğer taraftan, çok satırlı dizilerde yeni elemanların sona eklenmesini kolaylaştırdığından sondaki virgülün konulması tercih edilir.

Bilginize:

array() yerine [] kullanılan kısa bir dizi sözdizimi de vardır.

Bir anahtar ya int ya da string türünde olabilir. Bir değer ise herhangi bir türde olabilir.

Ek olarak anahtar için şu tür çarpıtmaları oluşur:

• Geçerli onluk tamsayı içeren bir string + imi ile başlamadıkça int türüne çarpıtılır. Yani, "8" anahtarı aslında 8 olarak saklanır. Diğer yandan, "08" geçerli bir onluk tamsayı olmadığından tür çarpıtmasına uğramaz.
• Float türler ondalık kısmı kırpılarak int türüne çarpıtılır. Yani, 8.7 anahtarı aslında 8 olarak saklanır.
• Bool türler int türüne çarpıtılır. Yani true anahtarı 1, false anahtarı da 0 olarak saklanır.
• Null türler boş dizeye çarpıtılır. Yani null aslında "" olarak saklanır.
• Array ve object türler anahtar olarak kullanılaMAZ. Bunu yapmak Illegal offset type uyarısına sebep olur.

Dizi bildiriminde çok sayıda eleman aynı anahtarı kullanıyorsa, diğerleri birbirlerinin üzerine yazıyormuşçasına sadece son eleman kullanılır.

array(1) {
  [1]=>
  string(1) "d"
}

PHP indisli ve ilişkisel diziler arasında bir ayrım yapmadığından int ve string türündeki anahtarlar aynı anda bulunabilir.

array(4) {
  ["foo"]=>
  string(3) "bar"
  ["bar"]=>
  string(3) "foo"
  [100]=>
  int(-100)
  [-100]=>
  int(100)
}

anahtar belirtmek isteğe bağlıdır. Bir anahtar belirtmeksizin bir değer atanıyorsa bu değer, mevcut int anahtarların en büyüğüne bir eklenerek elde edilen int anahtarlı elemana atanır.

array(4) {
  [0]=>
  string(3) "foo"
  [1]=>
  string(3) "bar"
  [2]=>
  string(5) "hello"
  [3]=>
  string(5) "world"
}

Bazı değerlere anahtar belirtirken bazılarına belirtmemek mümkündür.

array(4) {
  [0]=>
  string(1) "a"
  [1]=>
  string(1) "b"
  [6]=>
  string(1) "c"
  [7]=>
  string(1) "d"
}

array(7) {
  [1]=>
  string(1) "g"
  [-1]=>
  string(1) "d"
  ["01"]=>
  string(1) "e"
  ["1.5"]=>
  string(1) "f"
  [0]=>
  string(1) "h"
  [""]=>
  string(1) "j"
  [2]=>
  string(1) "l"
}

Köşeli ayraç sözdizimi ile belirtilen dizilere erişim

Dizi elemanlarına array[anahtar] sözdizimi kullanılarak erişilir.

string(3) "bar"
int(24)
string(3) "foo"

Bilginize:

PHP 8.0.0 öncesinde, dizilere erişmek için köşeli ayraçların yerine kaşlı ayraçlar da kullanılabilirdi (yani, yukarıdaki örnekte $dizi[42] ve $dizi{42} aynı şeyi yapar). Dizilere erişirken köşeli ayraçların yerine kaşlı ayraç kullanımı PHP 7.4.0 itibariyle önerilmemekte olup PHP 8.0.0 ve sonrasında desteklenmemektedir.

Bilginize:

Atanmamış bir dizi elemanına erişme çabası, atanmamış bir değişkene erişme çabasıyla aynı sonucu verir: E_WARNING seviyesinde (PHP 8.0.0 öncesinde E_NOTICE seviyesinde) bir hata çıktılanır ve sonuç null olur.

Bilginize:

string türünde olmayan bir sayıl değeri başka bir diziye atama işlemi sessiz bir null atamasıyla sonuçlanır. PHP 7.4.0 öncesinde, bir hata iletisi çıktılanmazdı. PHP 7.4.0 ve sonrasında, bir E_NOTICE çıktılanırken, PHP 8.0.0 ve sonrasında, bir E_WARNING çıktılanır.

Köşeli ayraçlarla atama ve değişiklik yapmak

Mevcut bir dizi, doğrudan değer atamak suretiyle değiştirilebilir.

Bu işlem, diziye köşeli ayraçlar arasında belirtilen bir anahtar kullanılarak değer atamak biçeminde yapılır. Diziye yeni bir değer atamak için köşeli ayraçlar boş olarak ([]) belirtilebilir.

$dizi[anahtar] = değer;
$dizi[] = değer;

// anahtar sadece int veya string türünde olabilir.
// değer herhangi bir türde olabilir.

$dizi mevcut değilse, değer olarak null veya false atanmışsa dizi oluşturulur. Yani bu işlem yeni bir dizi oluşturmak için kullanılabilir. Ancak bunun yapılması önerilmez. Çünkü $dizi bir dize değer içeriyor olabileceğinden bu değer yerinde kalır ve [] aslında bir dize erişim işleci haline gelir. Bir değişkeni doğrudan atamayla ilkendirmek daha iyidir.

Bilginize: PHP 7.1.0 ve sonrasında, boş indis işlecini bir dizeye uygulamak ölümcül hataya sebep olur. Evvelce, dize sessizce bir diziye dönüştürülürdü.

Bilginize: PHP 8.1.0 itibariyle, false değerden yeni bir dizi oluşturulması önerilmemektedir. null ve tanımsız değerlerden yeni bir dizi oluşturulması ise hala mümkündür.

Anahtar kullanarak bir elemana yeni bir değer atamak bu elemanın değerinin değiştirilmesi demektir. Belli bir anahtar/değer çiftini silmek için unset() işlevini kullanın.

Bilginize:

Yukarıda değinildiği gibi, bir diziye yeni değeri bir anahtar belirtmeden atamak, mevcut en büyük int indisine bir eklenerek elde edilen anahtar (en azından 0 değil) kullanılarak gerçekleşir. Dizide henüz bir int indis yoksa anahtar olarak 0 (sıfır) kullanılır.

Dikkat ederseniz, dizinin mevcut olması halinde, yeni bir değer atamak için en büyük tamsayı indisli anahtar kullanmaya gerek yoktur. Buna sadece dizi yeniden indislenmişse gerek olabilir. Aşağıdaki örnek anlatımı pekiştirecektir:

<?php
// Basit bir dizi oluşturalım.
$dizi = array(1, 2, 3, 4, 5);
print_r($dizi);

// Şimdi bütün elemanları silelim ama dizi kalsın:
foreach ($dizi as $i => $value) {
unset($dizi[$i]);
}
print_r($dizi);

// Bir eleman ekleyelim (dikkat: yeni anahtar 0 değil 5 olacak!)
$dizi[] = 6;
print_r($dizi);

// Yeniden indisleyelim:
$dizi = array_values($dizi);
$dizi[] = 7;
print_r($dizi);
?>

Yukarıdaki örneğin çıktısı:

Array
(
    [0] => 1
    [1] => 2
    [2] => 3
    [3] => 4
    [4] => 5
)
Array
(
)
Array
(
    [5] => 6
)
Array
(
    [0] => 6
    [1] => 7
)

Dizilerin Yeniden Yapılandırılması

Diziler, [] (PHP 7.1.0 ve sonrası) veya list() dil yapıları kullanılarak yeniden yapılandırılabilir. Bu dil yapıları bir dizinin içindeki farklı değişkenleri yeniden yapılandırmakta da kullanılabilir.

Dizilerin yeniden yapılandırmasında çok boyutlu bir dizi, foreach kullanılarak yinelemeli olarak yeniden yapılandırılabilir.

Bir değişken sağlanmamış dizi elemanları yok sayılır. Yeniden yapılandırma daima 0. indisten başlar.

PHP 7.1.0 ve sonrasında, ilişkisel diziler de yeniden yapılandırılabilmektedir. Ayrıca, sayısal indisli dizilerde indisler doğrudan belirtilebildiğinden doğru elemanın daha kolay belirlenebilmesini de sağlar.

Dizi yeniden yapılandırması iki değişkeni kolayca takaslamak için de kullanılabilir.

Bilginize:

Atamalarda çoğaltma işleci (...) desteklenmemektedir.

Bilginize:

Tanımlanmamış bir dizi anahtarına erişmeye çalışmak, diğer tanımsız değişkenlere erişmekle aynıdır: E_WARNING seviyesinde (PHP 8.0.0 öncesinde E_NOTICE seviyesinde) bir hata çıktılanır ve sonuç null olur.

$foo[bar] niye yanlıştır?

Bir dize sayıllı indis daima tırnak içinde kullanılır. Örneğin, $foo[bar] yanlışken $foo['bar'] doğrudur. Ama, neden? Eski betiklerde şu sözdizimine sıkça rastlanır:

Bu yanlıştır, ama çalışır. Bunun sebebi, bu kodun bir dizeden ziyade tanımsız bir sabit (bar) belirtiyor olmasıdır. PHP ilerde şans eseri ismi aynı zamanda değeri olan bir sabit tanımlayabilir. PHP otomatik olarak bir çıplak dizeyi (tırnak içine alınmamış bir dizeyi), bu çıplak dizeyi içeren bir dizeye dönüştüreceğinden bu çalışır. Örneğin, bar isminde tanımlanmış bir sabit yoksa, PHP bar sabitine 'bar' dizesini yerleştirecek ve bunu kullanacaktır.

Bilginize: Bu, "anahtarlar daima tırnak içine alınır" demek değildir. sabitleri ve değişkenleri tek tırnak içine almayın, çünkü o zaman yorumlanmazlar.

<?php
error_reporting(E_ALL);
ini_set('display_errors', true);
ini_set('html_errors', false);
// Basit bir dizi:
$dizi = array(1, 2);
$sayaç = count($dizi);
for ($i = 0; $i < $sayaç; $i++) {
echo "\n$i indisi inceleniyor: \n";
echo "Kötü: " . $dizi['$i'] . "\n";
echo "İyi: " . $dizi[$i] . "\n";
echo "Kötü: {$dizi['$i']}\n";
echo "İyi: {$dizi[$i]}\n";
}
?>

Yukarıdaki örneğin çıktısı:

0 indisi inceleniyor:

Notice: Undefined index: $i in /dosya/yolu/betik.php on line 10
Kötü:
İyi: 1

Notice: Undefined index: $i in /dosya/yolu/betik.php on line 12
Kötü:
İyi: 1

1 indisi inceleniyor:

Notice: Undefined index: $i in /dosya/yolu/betik.php on line 10
Kötü:
İyi: 2

Notice: Undefined index: $i in /dosya/yolu/betik.php on line 12
Kötü:
İyi: 2

Bu davranışla ilgili diğer örnekler:

error_reporting yönergesine E_NOTICE seviyesinden hataları gösterecek bir atama yapılırsa (örneğin, E_ALL atanarak), böyle kullanımlar hemen görünür duruma gelir. error_reporting yönergesinin öntanımlı değeriyle E_NOTICE seviyesinden hatalar gösterilmez.

Sözdizimi bölümünde değinildiği gibi, köşeli ayraçlar ('[' ve ']') içinde belirtilenlerin birer ifade olması gerekir. Yani, aşağıdaki gibi bir kod çalışacaktır:

Bu, bir işlevin dönüş değerinin dizi indisi olarak kullanımına bir örnektir. PHP kendi sabitlerini de tanır:

E_ERROR sabitinin de ilk örnekteki bar kadar geçerli bir betimleyici oluşuna dikkat ediniz. Fakat, E_ERROR eşittir 1, vb. olduğundan aşağıdaki örnek de aynı işi yapar: